„Zyskowna strona konfliktu: jak państwa czerpią korzyści z wojny Rosji z Ukrainą”
Od początku konfliktu Rosji z Ukrainą pojawiło się wiele pytań dotyczących wpływu wojny na ludność, gospodarkę i wstrząsy polityczne, które przyniesie ona w czasach obecnych i przyszłych. Jednym z szczególnie niepokojących pytań jest to, w jaki sposób państwa czerpią korzyści z wojny.
Międzynarodowy transfer broni –
Zgodnie z badaniami przeprowadzonymi przez SIPRI (Stockholm International Peace Research) na temat międzynarodowego transferu broni, największymi eksporterami broni w latach 2017-2021 były Stany Zjednoczone, Rosja, Francja, Chiny i Niemcy, przy czym na same Stany Zjednoczone przypadało 39% światowego eksportu. Z drugiej strony, największymi importerami broni były Indie, Arabia Saudyjska, Egipt, Australia i Chiny, które łącznie odpowiadały za 38% całego importu głównych globalnych transferów broni.
Zgodnie z tym samym raportem wykazano, że w przypadku głównych krajów eksportujących, takich jak Rosja, Francja, Izrael, Hiszpania i Holandia, konflikty skutkują znacznym wzrostem eksportu broni, natomiast w przypadku pozostałych krajów nie nastąpiły żadne znaczące zmiany w eksporcie w żadną stronę. Rentowność konfliktu zależy od poziomu PKB i wydatków wojskowych państw zaangażowanych w konflikt.
Konflikt nie spowodował żadnych ograniczeń w sprzedaży broni przez głównych eksporterów, w niektórych przypadkach wydaje się, że eksporterzy wstrzymali dostawy broni na wojnę w regionie konfliktu, ale w większości przypadków decyzja ta została podjęta, ponieważ odbiorcy byli zazwyczaj biedniejsi, gdzie stawka nie była wysoka i nie można było osiągnąć znaczących zysków. Globalny handel bronią jest wyjątkowo odporny na skuteczne kontrole.
Poniższy wykres przedstawia pomoc udzieloną przez główne kraje eksportujące broń krajom objętym konfliktem od 2000 roku. Zauważono, że eksporterzy uzbroili kraje po obu stronach konfliktu, w jednym z takich przypadków eksporterzy uzbroili zarówno Indie, jak i Pakistan. Z wyjątkiem Chin, wszystkie inne główne kraje eksportujące broń były przynajmniej same zaangażowane w jedną lub więcej wojen, dostarczały broń stronom konfliktu i używały broni produkowanej w kraju u siebie.
Francja, USA, Wielka Brytania, Chiny i Hiszpania eksportowały broń do największej liczby krajów, w których liczba transakcji sprzedaży broni nie była prowadzona w szczególnie wysokich ilościach, wszystkie kraje dostarczały broń do co najmniej połowy wojen
Wniosek –
Intensywne badania przeprowadzone na ten temat wykazały, że kraje wielokrotnie wykorzystywały okazje do czerpania zysków z wojny, nawet jeśli czasami musiały uzbroić własnych rywali, kraje nie wykazują skłonności do spowalniania lub wstrzymywania eksportu broni, chyba że nie można osiągnąć znaczących korzyści. Jednym z czynników odstraszających, które wpłynęły na transfer broni między krajami, są niepokoje polityczne lub złe relacje między dostawcą a odbiorcą (odbiorcami). Sankcje nałożone na kraje zaangażowane w wojnę zniechęcają kraje handlowe do kontynuowania handlu z danym krajem, stwarzając możliwości dla krajów oferujących podobne produkty lub usługi. W krajach, w których decydenci są prywatnymi inwestorami, mają oni tendencję do zatrudniania agentów, w tym polityków, do kontrolowania ich głównych rynków, które obejmują ich własny kraj i kraje sojusznicze, z którymi inwestorzy mają relacje.
Autor: Abhishek Saini