„Zyskowna strona konfliktu: jak państwa czerpią korzyści z wojny Rosji z Ukrainą”
Od początku konfliktu Rosji z Ukrainą pojawiło się wiele pytań dotyczących wpływu wojny na ludność, gospodarkę i wstrząsy polityczne, jakie przyniesie ona w czasach obecnych i przyszłych. Jednym z pytań, które budzi szczególne obawy, jest to, w jaki sposób państwa czerpią korzyści z wojny.
Międzynarodowy transfer broni –
Z badań przeprowadzonych przez SIPRI (Sztokholmski Międzynarodowy Instytut Badań nad Pokojem) na temat międzynarodowego transferu broni wynika, że największymi eksporterami broni w latach 2017–2021 były Stany Zjednoczone, Rosja, Francja, Chiny i Niemcy, przy czym same Stany Zjednoczone odpowiadały za 39% światowego eksportu. Z drugiej strony, największymi importerami broni były Indie, Arabia Saudyjska, Egipt, Australia i Chiny, które łącznie odpowiadały za 38% całego importu głównych światowych transferów broni.
Z tego samego raportu wynika, że w przypadku głównych krajów eksportujących, takich jak Rosja, Francja, Izrael, Hiszpania i Holandia, konflikt skutkuje znacznym wzrostem eksportu broni, natomiast w przypadku pozostałych krajów nie nastąpiły żadne znaczące zmiany w eksporcie w żadną stronę. Rentowność konfliktu zależy od poziomu PKB i wydatków wojskowych krajów zaangażowanych w konflikt.
Konflikt nie spowodował żadnych ograniczeń w sprzedaży broni przez głównych eksporterów, przy czym w niektórych przypadkach wydaje się, że eksporterzy wstrzymali dostawy broni na wojnę w regionie konfliktu, ale w większości przypadków decyzja ta została podjęta, ponieważ odbiorcy byli zazwyczaj biedniejsi, gdzie stawka nie była wysoka i nie można było osiągnąć znaczących zysków. Globalny handel bronią jest wyjątkowo odporny na skuteczne kontrole.
Poniższy wykres przedstawia pomoc udzieloną przez główne kraje eksportujące broń krajom w konflikcie od 2000 roku. Zauważono, że eksporterzy uzbrajali kraje po obu stronach konfliktu, w jednym z takich przypadków eksporterzy uzbroili zarówno Indie, jak i Pakistan. Z wyjątkiem Chin, wszystkie pozostałe główne kraje eksportujące broń były przynajmniej same zaangażowane w jedną lub więcej wojen, dostarczały broń stronom konfliktu i używały produkowanej w kraju broni w kraju
Francja, USA, Wielka Brytania, Chiny i Hiszpania eksportowały broń do największej liczby krajów, w których liczba transakcji sprzedaży broni nie była prowadzona w szczególnie dużych ilościach, przy czym wszystkie kraje dostarczały broń do co najmniej połowy wojen
Wniosek –
Intensywne badania nad tematem wykazały, że kraje wielokrotnie wykorzystywały okazje do czerpania zysków z wojny, nawet jeśli czasami musiały uzbrajać własnych rywali, kraje nie wykazują skłonności do spowalniania lub wstrzymywania eksportu broni, chyba że nie można osiągnąć znaczących korzyści. Jednym z czynników odstraszających, które skutkowały transferem broni między państwami, są niepokoje polityczne lub złe stosunki między dostawcą a odbiorcą (odbiorcami). Sankcje nałożone na kraje zaangażowane w wojnę zniechęcają kraje handlujące do kontynuowania handlu z danym krajem, stwarzając możliwości dla krajów oferujących podobne produkty lub usługi. W krajach, w których decydenci są prywatnymi inwestorami, mają oni tendencję do zatrudniania agentów, w tym polityków, w celu kontrolowania swoich głównych rynków, do których zalicza się ich własny kraj i kraje sprzymierzone, z którymi inwestorzy mają relacje.
Autor: Abhishek Saini