Zakrzepowa plamica małopłytkowa (TTP) – ultrarzadkie, zagrażające życiu klasyczne zaburzenie hematologiczne
Zakrzepowa plamica małopłytkowa (TTP) jest rzadką mikroangiopatią zakrzepową, charakteryzującą się mikroangiopatyczną niedokrwistością hemolityczną, ciężką trombocytopenią i niedokrwieniem narządów związanym z rozsianymi wewnątrznaczyniowymi skrzeplinami bogatymi w płytki krwi. Jest ona szczególnie związana z poważnym niedoborem ADAMTS13 (metaloproteinaza z dezintegryną i motywami typu 1 trombospondyny, członek 13), specyficznej proteazy rozszczepiającej czynnik von Willebranda. Istnieją dwa główne typy TTP – dziedziczna TTP i nabyta TTP.
Pierwszy ostry epizod TTP można zaobserwować w wieku dorosłym, z przeważającą etiologią autoimmunologiczną anti-ADAMTS13. TTP zaczyna się już w dzieciństwie, z częstymi postaciami dziedzicznymi w rzadkich przypadkach. TTP jest około 2 razy częstsza u kobiet, a jej przebieg charakteryzuje się tendencją do nawrotów. Jest to rzadka choroba, która dotyka zaledwie około 4 do 11 przypadków na 100 000 osób w Stanach Zjednoczonych. Średnia roczna częstość występowania TTP wynosi około 14,89 na 100 000 hospitalizacji, ze średnią roczną zmianą procentową (Annual Percent Change – APC) wynoszącą 0,99, co nie jest statystycznie istotne.
Obecnie podstawą leczenia ostrej TTP jest codzienna wymiana osocza, uzupełniająca niedobór ADAMTS13, z lub bez steroidów. Dodatkowe modulatory immunologiczne, które są skierowane przeciwko autoprzeciwciałom ADAMTS13, opierają się na steroidach i humanizowanym przeciwciałem monoklonalnym anty-CD20 – rytuksymabie. Podejście terapeutyczne jest wysoce skuteczne w indukowaniu remisji klinicznej u około 80–90% dotkniętych pacjentów i wiąże się z długotrwałym przeżyciem u około 90% pacjentów. Niedawno Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (US Food and Drug Administration) zatwierdziła Cablivi (caplacizumab-yhdp) do wstrzykiwań, jako pierwszą terapię wskazaną specjalnie w połączeniu z wymianą osocza i terapią immunosupresyjną, do leczenia dorosłych pacjentów z nabytą zakrzepową plamicą małopłytkową (aTTP). Jest to pierwsze leczenie celowane, które hamuje tworzenie się skrzepów krwi i stanowi nową opcję leczenia dla pacjentów, która może zmniejszyć nawroty.
Kluczowymi graczami zaangażowanymi w rozwój terapii TTP są Shire i Omeros. Produkt SHP655 (Shire) otrzymał status Fast Track Designation od Amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków w leczeniu ostrych epizodów dziedzicznej zakrzepowej plamicy małopłytkowej (hTTP) u pacjentów z konstytucjonalnym niedoborem proteazy ADAMTS13 rozszczepiającej czynnik von Willebranda (VWF).
Podstawowe podejście polegające na usuwaniu lub hamowaniu produkcji autoprzeciwciał przeciwko ADAMTS13 doprowadziło do znacznego spadku wskaźników śmiertelności wśród pacjentów z nabytą TTP. Chociaż nowsze leki immunosupresyjne, takie jak rytuksymab i bortezomib, poprawiły wyniki leczenia choroby, żaden z nich nie zapewnił definitywnego wyleczenia. Nowatorskie podejścia ukierunkowane na multimery UL-vWF i enzym ADAMTS13 są bardzo obiecujące. Wielopłaszczyznowe podejście obejmujące jednoczesne hamowanie autoprzeciwciał ADAMTS13, uzupełnianie enzymów ADAMTS13 i zmniejszanie aglutynacji vWF do płytek krwi może ostatecznie okazać się najskuteczniejszą strategią leczenia w celu wywołania remisji i zapobiegania nawrotom.
Firma Shire otrzymała status Fast Track Designation od Amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA) dla rekombinowanego ADAMTS13 (SHP655 – historycznie znanego jako BAX930) do leczenia ostrych epizodów dziedzicznej zakrzepowej plamicy małopłytkowej (hTTP) u pacjentów z konstytucjonalnym niedoborem proteazy ADAMTS13 rozszczepiającej czynnik von Willebranda (VWF).