Zakrzepowa plamica małopłytkowa (TTP) – ultrarzadkie, zagrażające życiu klasyczne zaburzenie hematologiczne
Zakrzepowa plamica małopłytkowa (TTP) to rzadka mikroangiopatia zakrzepowa, charakteryzująca się mikroangiopatyczną niedokrwistością hemolityczną, ciężką trombocytopenią i niedokrwieniem narządów związanym z rozsianymi, bogatymi w płytki krwi zakrzepami w mikrokrążeniu. Jest ona szczególnie związana z ciężkim niedoborem ADAMTS13 (metaloproteinazy z dezintegryną i motywami typu 1 trombospondyny, członek 13), specyficznej proteazy rozszczepiającej czynnik von Willebranda. Wyróżnia się dwa główne typy TTP – dziedziczną TTP i nabytą TTP.
Pierwszy ostry epizod TTP można zaobserwować w wieku dorosłym, z przeważającą autoimmunologiczną etiologią anty-ADAMTS13. TTP rozpoczyna się już w dzieciństwie, z częstymi dziedzicznymi postaciami w rzadkich przypadkach. TTP występuje około 2 razy częściej u kobiet, a jej przebieg charakteryzuje się tendencją do nawrotów. Jest to rzadka choroba, która dotyka w Stanach Zjednoczonych około 4 do 11 przypadków na 100 000 osób. Średnia roczna zapadalność na TTP wynosi około 14,89 na 100 000 hospitalizacji ze średnią roczną zmianą (Annual Percent Change – APC) wynoszącą 0,99, co nie jest statystycznie istotne.
Obecnie podstawą leczenia ostrej TTP jest codzienna wymiana osocza, uzupełniająca niedobór ADAMTS13 ze steroidami lub bez. Dodatkowe immunomodulatory, które celują w autoprzeciwciała ADAMTS13, opierają się na steroidach i humanizowanym przeciwciałem monoklonalnym anty-CD20, rytuksymabie. Podejście to jest wysoce skuteczne w wywoływaniu remisji klinicznej u około 80–90% dotkniętych pacjentów i wiąże się z długoterminowym przeżyciem wynoszącym około 90%. Niedawno amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (US Food and Drug Administration) zatwierdziła Cablivi (caplacizumab-yhdp) w postaci iniekcji, który jest pierwszą terapią wskazaną specjalnie, w połączeniu z wymianą osocza i terapią immunosupresyjną, do leczenia dorosłych pacjentów z nabytą zakrzepową plamicą małopłytkową (aTTP). Jest to pierwsze leczenie celowane, które hamuje tworzenie się skrzepów krwi i zapewnia nową opcję leczenia dla pacjentów, która może zmniejszyć liczbę nawrotów.
Kluczowi gracze zaangażowani w rozwój leków na TTP to Shire i Omeros. Lek SHP655 (Shire) otrzymał status Fast Track Designation od amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków do leczenia ostrych epizodów dziedzicznej zakrzepowej plamicy małopłytkowej (hTTP) u pacjentów z konstytucjonalnym niedoborem proteazy ADAMTS13 rozszczepiającej czynnik von Willebranda (VWF).
Podstawowe podejście polegające na usuwaniu lub hamowaniu produkcji autoprzeciwciał przeciwko ADAMTS13 spowodowało duży spadek śmiertelności wśród pacjentów z nabytą TTP. Chociaż nowsze leki immunosupresyjne, takie jak rytuksymab i bortezomib, poprawiły wyniki leczenia choroby, żaden z nich nie zapewnił ostatecznego wyleczenia. Nowatorskie podejścia ukierunkowane na multimery UL-vWF i enzym ADAMTS13 są bardzo obiecujące. Wielopłaszczyznowe podejście obejmujące jednoczesne hamowanie autoprzeciwciał ADAMTS13, uzupełnianie enzymów ADAMTS13 i zmniejszanie aglutynacji vWF do płytek krwi może ostatecznie być najskuteczniejszą strategią leczenia, aby wywołać remisję i zapobiec nawrotom.
Firma Shire otrzymała status Fast Track Designation od amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA) dla rekombinowanego ADAMTS13 (SHP655 – historycznie znanego jako BAX930) do leczenia ostrych epizodów dziedzicznej zakrzepowej plamicy małopłytkowej (hTTP) u pacjentów z konstytucjonalnym niedoborem proteazy ADAMTS13 rozszczepiającej czynnik von Willebranda (VWF).